دلایل ریزش موی سر کودکان و نوزادان

طبق تحقیقات آکادمی اطفال آمریکا (AAP) بیشتر نوزادان در چند ماه نخست زندگی خود بیشتر و یا همه‌ی موهای خود را از دست می‌دهد. در برخی از نوزادان هم زمان با ریزش موها، مجددا موی جدید رشد می‌کند و برخی دیگر از نوزادان به حالت طاسی در می‌آید. به هر حال در اکثر موارد ریزش موی کودکان کاملا طبیعی است و نیازی به درمان خاصی ندارد. اما در موارد نادری ریزش موی کودکان بر اثرعلت خاصی رخ می‌دهد و یا می‌تواند علایم یک نوع بیماری باشد. در ادامه به تعدادی از این موارد اشاره می‌کنیم:

کلاه گهواره : سر برخی از نوزادان هنگام تولد ممکن است دارای پوسته‌های زیادی شبیه به شوره و حتی سرسخت‌تر از آن باشد. در اغلب موارد به صورت پوسته‌های روغنی است که علت آن مشخص نیست. درماتوفیتوز : کرم حلقوی که به آن ( Tinea capitis ) نیز گفته می‌شود که توسط قارچ‌ها ایجاد می‌شود که باعث ایجاد ریزش مو و بثورات حلقوی در پوست سر می‌شود.

آلوپسی آره آتا : یک نوعی از بیماری پوستی است که لکه‌هایی به صورت تکه‌ای در سر کودک مشاهد می‌شود که خوشبختانه مسری نیست. آلوپسی به دلیل اشکال در سیستم ایمنی بدن به سلول‌های سالم مو حمله کرده و آن‌ها را از بین می‌برد و باعث می‌شود رویش مو به کندی صورت بگیرد. تلوژن افلوویوم : تعدادی از موی نوزادان در بدو تولد در مرحله استراحت هستند که به آن مرحله تلوژن می‌گویند، اما تعدادی دیگر از موها در مرحله رشد هستند که اصطلاحا به آن مرحله آناژن می‌گویند. عواملی مثل کم شدن هورمونها پس از تولد می‌تواند منجر به ریزش موی نوزاد شود. در موارد گفته شده در بالا اگر پزشک کودکان علت بیماری را عفونت قارچی تشخیص دهد برای رفع آن پماد ضد قارچ تجویز می‌کند. همچنین انتخاب بهترین شامپو بچه برای رفع این عارضه حائز اهمیت است.

ریزش موی سر نوزاد

ریزش موی سر نوزاد معمولاً یک فرآیند طبیعی و موقتی است که اغلب در چند ماه اول زندگی رخ می‌دهد. این وضعیت به دلیل تغییرات هورمونی پس از تولد اتفاق می‌افتد که تاثیر آن در چرخه رشد مو است. در واقع، موهای نوزاد که در رحم مادر رشد کرده‌اند، پس از تولد به خاطر کاهش هورمون‌های بارداری شروع به ریزش می‌کنند و معمولاً موهای جدیدی جایگزین می‌شوند.

دلایل رایج ریزش موی نوزاد

• تغییرات هورمونی: پس از تولد سطح هورمون‌های مادری که از طریق بند ناف منتقل می‌شدند کاهش می‌یابد و باعث ریزش مو می‌شود.
• اصطکاک: بیشتر ریزش موها در نوزادان به دلیل مالش سر به بستر، بالش یا سطح‌های سخت (مثل تختخواب نوزاد) است که بخشی از پوست سر را بدون مو می‌کند که به آن آلوپسی اصطکاکی می‌گویند.
• استرس تولد: فرایند زایمان می‌تواند استرس جسمی برای نوزاد ایجاد کند که ممکن است به ریزش مو کمک کند.
• اختلاف زمان رشد مو: موهای نوزادان به طور طبیعی در زمان‌ها و سرعت‌های مختلف رشد می‌کنند و برخی مناطق ممکن است موقتا بدون مو دیده شوند.
• عوامل دیگر: عفونت‌های قارچی پوست سر، کمبود مواد مغذی مانند آهن و ویتامین‌ها، و برخی بیماری‌های خودایمنی مانند آلوپسی آره‌آتا می‌توانند باعث ریزش مو شوند.

چه زمانی باید نگران بود؟

ریزش مو در نوزادان معمولا تا 6 ماهگی طبیعی است و موها دوباره رشد می‌کنند. اما اگر ریزش مو به صورت دسته‌ای، نواحی طاسی واضح، یا همراه با علایم پوستی غیرعادی باشد، باید به پزشک مراجعه کرد.

راهکارهای جلوگیری از ریزش مو در نوزادان

• استفاده از بالش‌ها و ملحفه‌های نرم برای کاهش اصطکاک
• تشویق نوزاد به تغییر وضعیت خواب و حرکت بیشتر
• حفظ تغذیه مناسب و تامین ویتامین‌های لازم برای نوزاد
• ماساژ آرام پوست سر با روغن‌های طبیعی مانند روغن بادام (با احتیاط و مشورت پزشکی)
• استفاده از شامپوهای ملایم مخصوص نوزادان

ریزش موی نوزاد معمولاً یک پدیده موقتی و بی‌ضرر است که با رشد و تغییرات طبیعی بدن برطرف می‌شود، اما در صورت بروز علایم غیر طبیعی باید حتماً با پزشک مشورت شود.

ارتباط ریزش مو نوزاد با داروها یا شرایط مادر

ریزش موی نوزاد می‌تواند با داروها و شرایط مادر ارتباط داشته باشد، زیرا بدن نوزاد در دوران جنینی و پس از تولد تحت تاثیر عوامل زیستی و شیمیایی مادر قرار می‌گیرد.

تاثیر داروهای مادر بر ریزش موی نوزاد

برخی داروهایی که مادر در دوران بارداری یا شیردهی مصرف می‌کند می‌توانند روی رشد موهای نوزاد تاثیر بگذارند. مثلاً داروی مینوکسیدیل (minoxidil) که برای درمان ریزش مو در بزرگسالان استفاده می‌شود، در صورت تماس یا جذب توسط کودک می‌تواند باعث رشد بیش از حد مو در نوزاد شود یا بر چرخه طبیعی رشد مو اثر بگذارد. همچنین برخی مواد مخدر و داروهای روان‌گردان مصرف شده توسط مادر، مانند متامفتامین، می‌توانند از طریق جفت به جنین منتقل شده و در موهای نوزاد نیز شناسایی شوند که نشان دهنده تاثیر مستقیم داروها بر نوزاد است.

تاثیر شرایط مادر بر ریزش مو نوزاد

• استرس مادر در دوران بارداری می‌تواند با افزایش هورمون کورتیزول، برنامه‌ریزی سیستم هورمونی و رشد موهای نوزاد را تحت تاثیر قرار دهد؛ مطالعات نشان داده‌اند که سطح کورتیزول مو در نوزادان با استرس مزمن مادر ارتباط معکوس دارد.
• تغییرات هورمونی مادر، به ویژه پس از زایمان و در دوران شیردهی، می‌تواند باعث ریزش موی موقت در خود مادر شود که به نوعی ممکن است با تغییرات رشد مو در نوزاد همزمان باشد اما اثر مستقیم روی ریزش مو نوزاد کمتر دیده شده است.
• ضایعات فیزیکی یا فشارهای وارد شده به سر نوزاد هنگام زایمان ممکن است باعث ریزش موقت مو شود که به شرایط فیزیکی مادر و نحوه زایمان برمی‌گردد.

داروهایی که مادر مصرف می‌کند، به ویژه داروهای مخصوص مو و برخی داروهای روان‌گردان، می‌توانند به طور مستقیم یا غیرمستقیم روی ریزش یا تغییر رشد موی نوزاد تاثیرگذار باشند. همچنین شرایط فیزیولوژیکی و استرس‌های مادر در دوران بارداری و پس از آن نیز نقش مهمی در سلامت موهای نوزاد دارند. لذا در صورت نگرانی درباره ریزش موی نوزاد، مشورت با پزشک درباره داروهای مادر و شرایط سلامت وی مهم است.

کدام داروها می‌توانند باعث ریزش یا پرمویی نوزاد شوند

برخی داروهای شایع که مادران ممکن است مصرف کنند و می‌توانند باعث ریزش مو یا پرمویی (رشد بیش از حد مو) در نوزاد شوند عبارتند از:

1. مینوکسیدیل (Minoxidil): دارویی رایج برای درمان ریزش مو در بزرگسالان که در صورت تماس یا جذب توسط نوزاد می‌تواند باعث پرمویی شدید و رشد بیش از حد مو در بدن نوزاد شود، حالتی که "سندروم گرگینه" یا هایپرتریکوزیس نامیده می‌شود. این حالت با قطع تماس دارو برطرف می‌شود اما تماس طولانی می‌تواند خطرات جدی‌تری نیز داشته باشد.

2. دیازوکساید (Diazoxide): دارویی که در نوزادان برای درمان هیپوگلیسمی استفاده می‌شود و ممکن است باعث پرمویی بدن نوزاد شود.

3. داروهای مخدر و روان‌گردان (مثل متامفتامین): داروهایی مانند متامفتامین که مادران ممکن است در دوران بارداری مصرف کنند، می‌توانند از طریق جفت به جنین منتقل شده و تاثیرات منفی روی موهای نوزاد داشته باشند، از جمله تغییرات در رشد مو.

4. داروهای تتراسایکلین ( مانند تتراسایکلین و داکسی‌سایکلین): که مصرف آنها در دوران بارداری می‌تواند باعث مشکلاتی در رشد دندان‌ها و استخوان‌های جنین و احتمالاً ریزش مو شود.

5. برخی داروهای دیگر که ممکن است در دوران بارداری یا شیردهی ممنوع یا با احتیاط مصرف شوند شامل ایزوترتینوئین، مهارکننده‌های ACE، داروهای ضد تشنج و داروهای روان‌پزشکی هستند که می‌توانند بر رشد جنین اثرگذار باشند که ممکن است به صورت غیرمستقیم روی موهای نوزاد هم تاثیر داشته باشند.

اکثر داروهایی که مادر در دوران بارداری مصرف می‌کند، با عوارضی که روی نوزاد می‌گذارند باید تحت نظر پزشک باشد و حتی داروهای معمولی هم ممکن است اثراتی داشته باشند. پرمویی بیش از حد نوزاد اغلب ناشی از تماس با داروهای موضعی مثل مینوکسیدیل است و ریزش مو معمولاً به عوامل هورمونی و فیزیولوژیک مرتبط است.

بنابراین در صورت مصرف هر دارویی طی بارداری و شیردهی، باید با پزشک مشورت کرد تا از تأثیرات احتمالی بر نوزاد آگاهی کامل حاصل شود.